Piwo – napitek grzechu warty

piwo - w trzevh kuflach różne rodzaje piwa

Piwo to napój najstarszy i najczęściej spożywany napój alkoholowy oraz trzeci pod względem popularności po wodzie i herbacie napój na świecie. Jaka była jego historia? Jak jest produkowane obecnie? Dlaczego jest tak popularne?

Piwo i jego historia

Wyraz piwo wywodzi się z prasłowiańskiego słowa pivo oznaczającego napitek, napój. Z czasem jego pierwotne znaczenie zostało zawężone do napoju otrzymywanego przez fermentację ze słodu, chmielu, drożdży i wody. Ludzie korzystali z fermentowanych produktów już w czasach paleolitu, jednak warunki do produkcji piwa na szeroką skalę mogły być zapewne spełnione nie wcześniej niż ok. 5000 lat p.n.e. Konieczna wszak była dostępność odpowiednich zbóż, naczyń do warzenia oraz kontrolowane źródła ciepła (paleniska).  Zdaniem Manfreda Heuna z Uniwersytetu Przyrodniczego w Oslo produkcja piwa mogła być głównym powodem, dla którego człowiek zaczął uprawiać pszenicę.

Piwo na ziemiach polskich było znane na długo przed przybyciem Słowian w związku z obecnością Celtów i Germanów. Obok miodu piwo było najstarszym napojem alkoholowym znanym Słowianom, które powszechnie pijano do posiłków, przy uroczystościach i spotkaniach. Kwas chlebowy wytwarzany z ciemnego chleba był najstarszym rodzajem piwa znanym na terenach należących do Słowian. W Średniowieczu do obowiązkowych składników piwa należały także zioła. jednak prym wiodło piwo pszeniczne. Browarnictwo rozwijało się wraz z rozwojem karczm, w których piwo było serwowane, a z czasem władcy zaczęli nakładać na producentów podatki. jednocześnie utworzono cech rzemieślniczy browarników.

Jak się dziś waży piwo

Podstawowymi surowcami do produkcji piwa są: woda, jęczmień (słód jęczmienny), chmiel i drożdże. Produkcja piwa dziś przebiega wg następującego schematu:

1) rozdrobniony słód (zwykle jęczmienny) miesza się z ciepłą wodą, czasem z dodatkiem innych surowców skrobiowych i enzymów,

2) uzyskany ekstrakt (brzeczka) wraz z chmielem poddawany jest gotowaniu,

3) następnie ciecz jest klarowana i schładzana,

4) dodawane są drożdże piwowarskie, które powodują fermentację,

5) powstałe piwo zazwyczaj filtruje się i podaje jako napój musujący z uwalniającymi się pęcherzykami dwutlenku węgla tworzącymi pianę.

Rodzaje piwa

Produkty browarników można podzielić generalnie na dwie grupy produktów – piwa fermentacji górnej (tzw. ale) oraz piwa fermentacji dolnej (tzw. lagery). Fermentacja zależy od rodzaju użytych drożdży.

Wśród lagerów wyróżnić można:

  • pilzner (pils) – piwo o wyraźnym chmielowym charakterze, z dobrze zaznaczoną goryczką, orzeźwiające. W czeskiej wersji silny jest również charakter słodowy, zaś w niemieckiej wersji piwo to jest bardziej wytrawne,
  • porter bałtycki – ciemne piwo o słodowym, karmelowym charakterze, często z zapachem suszonych śliwek, rodzynek, wiśni, razowego pieczywa, pumpernikla,
  • koźlak – mocne piwo o aromacie przypieczonej skórki chleba, bez nadmiernej słodyczy i nut karmelowych. Obok tradycyjnego ciemnego koźlaka istnieją następujące odmiany: koźlak majowy, koźlak pszeniczny, koźlak lodowy, koźlak wędzony oraz koźlak dubeltowy (podwójny).

 Z kolei wśród piw typu ale wyróżnić można:

  • bitter – lekkie, goryczka jest wyczuwalna, jednak nie dominuje ona całkowicie nad aromatami słodowymi,
  • porter angielski – brązowe piwo z nutami słodowymi, czekoladowymi i karmelowymi; zbalansowane,
  • stout – bardzo ciemne, prawie czarne piwo o aromacie kawy, czekolady. Historycznie stout był mocniejszą wersją porteru, ale współcześnie niekoniecznie ma to odzwierciedlenie w stylu napitków Do jego odmian należy m.in. dry stout, foreign extra stout, sweet stout (milk stout), oatmeal stout (stout owsiany), imperial stout.
  • piwa pszeniczne, np. weizen, witbier, grodziskie.
  • piwa klasztorne (piwa Trapistów) – te prawdziwe mogą być warzone wyłącznie przez odpowiednie, nieliczne klasztory. W Belgii funkcjonuje ich sześć – Abbaye Notre-Dame d’Orval (piwa Orval), Abbaye Notre-Dame de Scourmont (piwa Chimay), Abbaye de Saint-Sixte (piwa Westvleteren), Abbaye Notre-Dame du Sacré-Cœur de Westmalle (piwa Westmalle), Abbaye Notre-Dame de Saint-Benoît d’Achel (piwa Achel), Abbaye Notre-Dame de Saint-Rémy de Rochefort (piwa Rochefort); dwa działają w Holandii – Abdij Koningshoeven (piwa La Trappe), Abdij Maria Toevlucht (piwo Zundert), po jednym w Austrii – Stift Engelszell (piwa Gregorius i Benno), w USA – St. Joseph’s Abbey (piwo Spencer Trappist Ale) i Włoszech – Opactwo Tre Fontane. Te klasztorne piwa tworzą specyficzny styl charakteryzujący się wysokim odfermentowaniem, wysokim nasyceniem przez zastosowanie refermentacji oraz zastosowaniem specjalnych szczepów drożdży. Są to piwa mocne, smukłe.
  • altbier (alt) – bursztynowe piwo górnej fermentacji, które nietypowo jak na tę rodzinę piw poddawane jest leżakowaniu. Produkowane jest w okolicach Düsseldorfu. Ma charakter słodowy, z nutami przypieczonej skórki chleba, który jest zrównoważony chmielową goryczką.
  • kölsch – jasne piwo górnej fermentacji pochodzące z Kolonii, które, podobnie jak alt, poddawane jest leżakowaniu. Jest rześkie, bardzo klarowne, łagodne w smaku.
  • India pale ale (IPA) – rodzina stylów piwa, która dzieli się na tradycyjne piwa brytyjskie o słodowym charakterze, aromacie karmelu i toffi, oraz na nowofalowe piwa o wysokiej goryczce i wyraźnym chmielowym aromacie przypominających zapach cytrusów, owoców tropikalnych, owoców pestkowych, żywicy, kwiatów itp.
  • piwo kwaśne (sour beer) – piwo, którego smak jest określany jako kwaśny lub cierpki; jest celowo osiągany w procesie warzenia. Pożądaną kwaśność w piwie osiąga się dzięki odpowiednim szczepom drożdży (Brettanomyces) i/lub bakterii (Lactobacillus/Pediococcus).

Na największą skalę piwo produkuje się obecnie w Czechach, Niemczech, Belgii oraz Wyspach Brytyjskich.  pamiętać jednak należy, że niektóre alkohole znane z całego świata biorąc pod uwagę technologię ich produkcji powinniśmy zaliczać do piw właśnie. Nalezą do nich:

  • podpiwek, jak również kwas chlebowy z Europy Wschodniej,
  • tak zwane wina ryżowe (np. japońskie sake, chińskie huangjiu, koreańskie cheongju),
  • mętne, fermentujące piwa afrykańskie z prosa, sorga, kukurydzy określane jako opaque beer,
  • wiele fermentowanych napojów z Ameryki Środkowej i Południowej jak chicha z kukurydzy.

W Polsce coraz większą popularnością cieszą się piwa rzemieślnicze, produkowane wg lokalnych receptur, z licznymi dodatkami smakowymi.

Własności odżywcze piwa

Głównym składnikiem piwa jest woda. Chłodne piwo w gorący dzień znajdzie wielu zwolenników. Pamiętać jednak należy o tym, że piwo zawiera zazwyczaj ok.  5% obj. alkoholu, zatem nie jest ono wskazane dla kobiet w ciąży, a zupełnie niedozwolone jest dla osób niepełnoletnich.

W piwie występuje sporo folianów (witaminy B9), choliny (witaminy B4), polifenoli (naturalnych przeciwutleniaczy).

Piwo jest bogatym źródłem krzemu (ok. 107 mg/l), który jest jednym z głównych składników tkanki łącznej budującej naczynia krwionośne, skórę, śluzówkę, ścięgna, zastawki serca, a także stawy i kości.

Z uwagi na wysoką obecność węglowodanów piwo ma bardzo wysoki indeks glikemiczny – na poziomie ok. 100. Jest więc zabronione dla osób zmagających się z cukrzycą, insulinoopornością, a także dla osób na diecie keto i niskowęglowodanowej.

Pamiętać trzeba także o tym, że piwo zawiera dwa potencjalne alergeny – gluten i dwutlenek siarki. Z uwagi na to nie jest ono polecane dla osób cierpiących na celiakię, osób nadwrażliwych na pochodne siarki  oraz astmatyków (uważa się, że aż 10% osób z astmą na uczulenie na siarczyny).

Piwo ma właściwości moczopędne może okazać się więc użyteczne dla osób borykających się z problemami układu moczowego.

Dziś – 6 sierpnia obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Piwa.

Jak Ci się podobało?
Ale super!
0
Fajnie
0
Jest OK
0
Nic nadzwyczajnego
0
Nuda
0
Przewiń do góry