Kawa – aromatyczna delicja

kawa

Kawa to napój wokół którego narosło wiele legend. Była znana od tysięcy lat. Dla jednych parzenie kawy to codzienny poranny rytuał, z kolei inni nie mogą znieść nawet jej zapachu. Wiele badań świadczy o prozdrowotnych właściwościach kawy, a drugie tyle o je szkodliwości. W takim razie jaką kawę i w jakiej ilości najlepiej pić? A komu lepiej jej nie proponować?

Kawa – trochę historii

Odkrycie kawy wiąże się z pewną legendą. Pewien pasterzy pasąc swoje zwierzęta zauważył, że obgryzają one liście i czerwone owoce jednego z krzewów. Te same zwierzęta potem wykazywały nadmierne pobudzenie, były w stanie przejść większe odległości, a w nocy nie chciały spać. Po obserwacji zwierząt ludzie zdecydowali się skosztować czerwonych owoców i zauważyli, że dają taki sam efekt jak u zwierząt.  Tak zostały poznane właściwości kawy, ale metody parzenia kawy powstały dopiero tysiące lat później.

Jeśli przytoczona legenda jest prawdą to pewnie działo się to na terenie dzisiejszej Etiopii. Stamtąd pochodzą pierwsze wzmianki o kawie z I w. p.n.e. To właśnie z terenów tzw. Rogu Afryki i Półwyspu Arabskiego pochodzi kawa. Dzisiaj najwięcej plantacji znajduje się w Brazylii, Wietnamie, Kolumbii.

Kawa do Europy trafiła dopiero pod koniec XVI w. W Polsce pojawiła się po bitwie pod Wiedniem w 1683 w formie tureckiej. Wcześniej znana była regionalnie, np. w Kamieńcu Podolskim, gdzie dla wojsk osmańskich otwarto po zajęciu przez nie miasta kawiarnie, polscy mieszkańcy Kamieńca mogli wówczas zapoznać się z kawą i kawiarnią. Początkowo Polsce kawę pito na wzór wschodni, czyli bez żadnych dodatków. Szybko zaczęto jednak dodawać m.in. mleko, słodką śmietanę, cukier, a nawet sól. Pod koniec XVIII wieku mocna kawa „po polsku”, pita z wyborową tłustą śmietanką, wśród cudzoziemców dorównywała sławą naszemu chlebowi. Dla odróżnienia kawę słabą zwano „niemiecką” lub „śląską”. Czarną kawę pijano już tylko w czasie postów celem umartwiania się.

 

kawa w filiżance

 

Gatunki kawy

Dwa najbardziej znane gatunki kawy to Arabika i Robusta. Arabika to odmiana o wysokiej jakości, ceniona za swoją łagodność i aromatyczność. Cechuje się stosunkowo niską zawartością kofeiny (1-1,7%). Jest gatunkiem zdecydowanie najczęściej hodowanym na świecie, ale jej uprawy wymagają specjalnych warunków i są podatne na choroby i szkodniki. Robusta jest mniej wymagająca w uprawie, przez co jej ziarna są tańsze w porównaniu do Arabiki. Ten gatunek charakteryzuje się intensywnością smaku i zapachu oraz wysoką zawartością kofeiny (1,8–4%). Kawa jest bogata w przeciwutleniacze. Badania dowodzą, że kawy z gatunku Arabica wykazywały ok. 30% niższą pojemność przeciwutleniającą niż te z gatunku Robusta. Inne znane gatunki kaw to Liberica i Excelsa.

Sposób parzenia kawy wpływa na jej właściwości. Biorąc pod uwagę sposób parzenia kawy można wyróżnić kilka jej rodzajów:

  • po turecku – zmieloną kawę wymieszaną z cukrem należy podgrzewać w rondelku aż do podniesienia się wywaru, ale nie można doprowadzić do gotowania
  • kawa z ekspresu – napój uzyskuje się poprzez jego zaparzenie w ekspresie ciśnieniowym bądź kawiarce
  • kawa filtrowana – napar uzyskuje się poprzez jego zaparzenie w ekspresie przelewowym
  • kawa rozpuszczalna – ziarna kakaowca (zazwyczaj te najgorszej jakości) są kruszone i zaparzane w celu uzyskania jak najmocniejszego naparu, a następnie jest on poddany filtracji i suszeniu. Potem odparowuje się wodę (poprzez suszenie rozpyłowe lub liofilizację) i zostają granulki kawy rozpuszczalnej. Niestety podczas produkcji kawę taką często wzbogaca się o substancje, których wcale nie chcielibyśmy tam znaleźć takie jak: sztuczne aromaty, stabilizatory, barwniki, utwardzone tłuszcze roślinne. Ponadto może zawierać większe ilości niż kawa ziarnista szkodliwego aluminium oraz niklu (który podejrzewa się o wywoływanie alergii i nowotworów).

kawa - gałązka rośliny z owocami

Gatunek i rodzaj kawy nie wpływa na jej kwaśność. Warto dodać jednak, że gatunek wpływa na jej kwasowość (to nie jest ta sama cecha co kwaśność!), czyli jedną z pożądanych właściwości kawy, zrównoważony smak, który podkreśla walory naparu. Kwaśność, która nie spełnia wymagań naszych kubków smakowych wiąże się z nieprawidłowym sposobem parzenia kawy. Powoduje ją kilka czynników, m.in. za niska temperatura zaparzania, złe ubicie kawy przy używaniu ekspresu, niedostosowany czas parzenia.

Kawa – właściwości

Pobudzające właściwości kawy były znane już tysiące lat temu. Obecnie kawa cały czas jest poddawana badaniom i poznajemy coraz więcej jej właściwości. Działanie pobudzające kawa zawdzięcza zawartości kofeiny. Kofeina poprawia także pamięć i koncentrację oraz podnosi odporność na zmęczenie. Przyspiesza metabolizm i proces spalania tłuszczu, dlatego warto ją wykorzystać przy procesie odchudzania. Działa rozkurczowo na mięśnie oskrzeli, łagodzi ataki duszności i kaszel. Przeciwbólowe działanie kofeiny wykorzystuje się przy produkcji leków. Z kolei jej działanie moczopędne jest zbawienne dla układu moczowego. Kawa spożywana w nadmiarze może jednak odwadniać organizm i przyczyniać się do wypłukiwania z organizmu takich składników mineralnych jak np. magnez, potas, wapń. Niedobór tych minerałów może z kolei przyczyniać się do innych dolegliwości. Kawa może też zaburzać pracę układu pokarmowego i sprzyja powstawaniu wrzodów.

Pisząc o kawie nie można nie wspomnieć o akrylamidzie, który jest dobrze znanym związkiem potencjalnie rakotwórczym powstającym podczas obróbki termicznej wielu substancji. Powstaje on m.in. w wyniku palenia ziaren kawy. Przy czym kawa rozpuszczalna może mieć go wielokrotnie więcej niż kawa ziarnista.

Kawa zawiera także ochratoksynę A czyli toksynę produkowaną przez pleśń, która wykazuje działanie kancerogenne, zakłóca rozwój płodu, pracę układu immunologicznego oraz nerek. I tu znowu podejrzewa się, że kawa rozpuszczalna może zawierać jej nieporównywalnie więcej niż kawa naturalna. Warto jednak wiedzieć, że niemieckie normy w tym zakresie są bardziej wyśrubowane niż w innych krajach, zatem może warto pomyśleć o kawie rozpuszczalnej produkowanej na ten właśni rynek.

Natomiast zdecydowanie odradzamy picie kawy rozpuszczalnej typu 2 w 1 lub 3 w 1 , gdzie do kawy rozpuszczalnej dodawane są cukier (zazwyczaj w postaci syropu glukozowo-fruktozowego), utwardzone tłuszcze roślinne, sztuczne aromaty, stabilizatory.

Bez względu na sposób parzenia kawy nie jest ona polecana osobom chorującym na anemię. Nie jest wskazana dla osób chorujących na nerwice, ponieważ podrażnia układ nerwowy. Ograniczone ilości kawy mogą pić także kobiety w ciąży.

Jak Ci się podobało?
Ale super!
0
Fajnie
0
Jest OK
0
Nic nadzwyczajnego
0
Nuda
0
Przewiń do góry