Witamina K – krzepiący składnik diety

witamina K - sałata jako jedno z głównych źródeł tej witaminy

Witamina K to rozpuszczalna w tłuszczach witamina, której odpowiedni poziom w organizmie  jest konieczny dla zachowania zdrowia. W przyrodzie wyróżnia się jej dwie formy:

K1 – filochinon –  występujący w roślinach

K2 – menachinon – syntezowany przez drobnoustroje (u człowieka mikroorganizmy produkujące tą formę witaminy znajdują się w jelicie grubym)

Dodatkowo spotkać można witaminę K3 – menadion – syntetyczną odmianę filochinonu.

Witamina K – rola w organizmie

Witamina K ma właściwości przeciwkrwotoczne – jest niezbędna do syntezy czynników krzepnięcia krwi, takich jak: protrombina, tromboplastyna, trombina, fibrynogen oraz fibryna.  Ich zadaniem jest stworzenie swoistego skrzepu w miejscu uszkodzenia komórek i tkanek, np. po skaleczeniu i przerwaniu ciągłości skóry.

Co więcej ma też swój udział w formowaniu tkanki kostnej. Odkryto, że witamina K jest składnikiem enzymu, który pośredniczy w przekształceniu glutaminianu do gamma-karboksyglutaminianu. W efekcie możliwe jest wbudowanie jonów wapnia do hydroksyapatytów (główny składnik kości) i utworzenie tkanki kostnej. Badania potwierdzają, że odpowiednia podaż tej witaminy z dietą lub jej suplementacja może zmniejszyć ryzyko wystąpienia złamań osteoporotycznych u osób cierpiących na to schorzenie [1].

Poprawa elastyczności naczyń krwionośnych i ochrona przed ich zwapnieniem jest kolejnym możliwym działaniem witaminy K, zwłaszcza u pacjentów, którzy przyjmują warfarynę (lek przeciwzakrzepowy) [2], znany jest także jej wpływ na zmniejszenie ryzyka zachorowania na niedokrwienną chorobę serca [3]. Prawdopodobny mechanizm jej działania polega na redukcji ilości wapnia akumulowanego w obrębie naczyń krwionośnych i redukcji płytki miażdżycowej.

Coraz częściej mówi się także o zastosowaniu suplementacji witaminy K jako części dietoterapii nowotworowej – istnieją doniesienia, że odpowiednia podaż poprawia przeżywalność u pacjentów cierpiących zwłaszcza na raka wątrobokomórkowego  – jednak zastosowanie witaminy na tym polu wymaga jeszcze dalszych badań [4].

Nieprawidłowe ilości witaminy K w organizmie

Niedobory witaminy K zdarzają się niezmiernie rzadko, ze względu na jej syntezę jelitową – należy zatem zadbać o to, aby jelito grube zasiedlały dobroczynne dla zdrowia szczepy mikroorganizmów – spożywać produkty nieprzetworzone, bogate w składniki pokarmowe.  Grupą narażoną na zbyt niski poziom witaminy w organizmie są noworodki. Ich przewód pokarmowy nie jest dostatecznie rozwinięty i nie do końca zasiedlony przez prozdrowotną florę bakteryjną. Dlatego podaje się im 0,5 mg dawkę witaminy w zastrzyku domięśniowym, zaraz po narodzinach. Chroni je to przed wystąpieniem choroby krwotocznej noworodków.

Objawem niedoboru witaminy K jest głównie problem z krzepnięciem krwi po urazach, samoistne krwawienia i wybroczyny, a w moczu może pojawić się krew. Przy chorobach wątroby, zaburzeniach wchłaniania oraz długotrwałej antybiotykoterapii należy monitorować poziom witamin K, aby nie dopuścić do awitaminozy.

Z drugiej strony hiperwitamionoza powoduje wystąpienie odczucia gorąca i poty, a także może prowadzić do uszkodzenia wątroby. Najczęściej do przedawkowania witaminy K dochodzi przy zbyt dużej jej suplementacji.

Witamina K – źródła pokarmowe

Najbogatsze w witaminę K są zielone warzywa liściaste, takie jak: szpinak, sałata, a także brukselka i zielona herbata liściasta – wszystkie te  produkty te zawierają ponad 100 mikrogramów witaminy w 100g.

szpinak baby - jako źródło witaminy K
Szpinak baby – źródło witaminy K

Dziesięć razy mniej witaminy mają produkty mleczne, mięso oraz cytrusy.

Jeśli chodzi o formę K2 to spotkać ją można w kurczaku, żółtku jaja, wątrobie krowiej oraz natto (fermentowane ziarna soi).

Niektóre sytuacje mogą sugerować potrzebę sięgnięcia po formę witaminy K w postaci suplementu. Weganie i osoby z nietolerancją laktozy lub alergią na białka mleka krowiego narażone są na niedobór wapnia – stosują więc jego suplementy (często w wysokich dawkach, powyżej 1000 mg/dzień), a dodatkowo przyjmują także witaminę D (jej suplementacja w strefie klimatycznej  Polski obowiązuje u wszystkich od września do kwietnia) co może prowadzić do zwapnienia tkanek.

Witamina K2 (MK7)

Forma witaminy K1 jest szybko wchłaniana z jelita cienkiego i transportowana do wątroby. Natomiast K2 dłużej krąży w organizmie. Odmiana MK7 jest wolniej metabolizowana przez wątrobę niż filochinon, dlatego coraz częściej mówi się o jej większym potencjale prozdrowotnym. EFSA (Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności) nie wystosowała jednoznacznej rekomendacji dotyczącej suplementacji witaminą K2. Zauważono jednak, że przy stosowaniu właśnie tej formy uzyskiwano stabilniejsze i lepsze stężenie witaminy we krwi.
Suplementacja witaminą K2MK7 jest konieczna w przypadku zażywania witaminy D3. Tylko wówczas witamina D3 będzie miała faktyczny wpływ na wbudowywanie wapnia z diety w kościec.

 Bibliografia:

[1] Cheung AM, Tile L, Lee Y i wsp. (2008): Vitamin K supplementation in postmenopausal women with osteopenia (ECKO trial): a randomized controlled trial. PLoS Med, 5:196;

Knapen MH, Schurgers LJ, Vermeer C. (2007): Vitamin K2 supplementation improves hip bone geometry and bone strength indices in postmenopausal women. Osteoporos Int, 18, s.963–72; Cockayne S, Adamson J, Lanham-New S, i wsp. (2006): Vitamin K and the prevention of fractures: systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Arch Intern Med, 166, s.1256–61.

[2] Beulens JW, Booth SL, van den Heuvel EG i wsp. (2013): The role of menaquinones (vitamin K(2)) in human health. Br J Nutr, 110, s.1357–68;

 Braam LA, Hoeks AP, Brouns F i wsp. (2004):  Beneficial effects of vitamins D and K on the elastic properties of the vessel wall in postmenopausal women: a follow-up study. Thromb Haemost 91, s. 373–80.

[3] Geleijnse JM, Vermeer C, Grobbee DE i wsp. (2004): Dietary intake of menaquinone is associated with a reduced risk of coronary heart disease: the Rotterdam Study. J Nutr, 134, s. 3100–5.

[4] Mizuta T, Ozaki I, Eguchi Y i wsp. (2006): The effect of menatetrenone, a vitamin K2 analog, on disease recurrence and survival in patients with hepatocellular carcinoma after curative treatment: a pilot study. Cancer, 106, s. 867–72.

[5]www.efsa.europa.eu/sites/default/files/scientific_output/files/main_documents/nda_op_ej822_vit_k2_en,3.pdf

Jak Ci się podobało?
Ale super!
1
Fajnie
0
Jest OK
0
Nic nadzwyczajnego
0
Nuda
0
Przewiń do góry