Olej kokosowy – czy warto go używać?

rozłupany orzech kokosowy

 

W ostatnim czasie olej kokosowy przeżywa swój renesans – szeroko reklamowany jako idealny tłuszcz do smażenia, polecany nawet do smarowania pieczywa i dodatek do potraw „na zimno”. Jednak czy jego właściwości są faktycznie tak dobroczynne jak próbują  to wmówić media?

Pochodzenie oleju kokosowego

Drzewo kokosowe prawdopodobnie pochodzi z obszarów Azji i Ameryki Południowej, natomiast ślady roślin podobnych do dzisiejszych palm odnaleziono w Nowej Zelandii i Indiach. Obecnie jest bardzo rozpowszechnione wzdłuż brzegów strefy tropikalnej, a zarówno cały orzech jak i produkty z niego uzyskane można z łatwością zakupić w sklepach – w działach kosmetycznych jak i tych poświęconych żywności. W temperaturze pokojowej ma konsystencję stałą, ale już w kontakcie z ciepłem dłoni zmienia się w płyn.

Wartości odżywcze

Zarówno jego energetyczność jak i ilość tłuszczu jest podobna do innych olejów roślinnych – ma on około 890 kcal i składa się z ponad 99% tłuszczu. Tym co go wyróżnia  jest zawartość około 83% nasyconych kwasów tłuszczowych, w tym tłuszczów MCT[1], czyli (ang. medium-chain triglycerides) kwasy tłuszczowe o średniej długości łańcucha węglowego.

Tłuszcze MCT wchłaniają się bezpośrednio do krwioobiegu (ich cząsteczki są znacznie mniejsze niż np. trójglicerydów, a co za tym idzie ich trawienie nie wymaga bardzo skomplikowanych procesów i zachodzi szybciej), poprawiają wchłanianie składników pokarmowych i stanowią szybkie źródło energii – to powody, dla których są one obecne w preparatach przeznaczonych dla sportowców, osób z problemami metabolicznymi i chorobami przewodu pokarmowego. Dodatkowo często uważa się, że mogą mieć one swój udział w procesie redukcji masy ciała, a ketoza wywołana przez wysokie spożycie tłuszczu przy małym udziale węglowodanów obniża apetyt osób odchudzających się.

Olej kokosowy nie zawiera:

  • witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, które obecne są w maśle
  • kwasów omega 3 i 6, znajdujących się w olejach roślinnych

Olej kokosowy w sprzedaży występuje w dwóch formach – nierafinowanej i rafinowanej, które diametralnie różnią się właściwościami. Proces rafinowania polega na oczyszczeniu oleju z substancji zapachowych, barwiących i aromatyzujących, co ma na celu zwiększenie jego przydatności smażalniczych. W konsekwencji otrzymuje się produkt bez smaku i  zapachu jednak z wyższym punktem dymienia i poprawioną stabilnością oksydacyjną.  To powody, dla których przetworzony olej kokosowy wybiera się do smażenia potraw mięsnych, przyrządzanych na ostro – unika się wtedy przejścia charakterystycznego aromatu mogącego zepsuć danie.

Porównanie oleju kokosowego nierafinowanego i rafinowanego [7]

 

NierafinowanyRafinowany
Temperatura dymieniaokoło 180 oCokoło 200 oC
Smaksłodki, kokosowybrak
Zapachorzechowybrak
Zawartość związków fenolowychzbliżona do występującej naturalnieobniżona

 

Niestety przy jednoczesnej poprawie parametrów technologicznych oleju rafinowanego zmniejesza się w nim ilość związków mających pozytywny wpływ na zdrowie, takich jak związki fenolowe (o działaniu antyoksydacyjnym).

Olej kokosowy – wpływ na organizm

Zwolennicy wykorzystania oleju kokosowego w kuchni przeciętnego człowieka są przekonani o jego zbawiennym wpływie na  zdrowie. Uważa się, że może mieć on działanie:

  • przeciwgrzybiczne
  • wspomagające odchudzanie, zmniejszające apetyt
  • kardioprotekcyjne

Sam pomysł na zastosowanie oleju kokosowego w zachodniej kuchni przybył ze wschodu. Tamtejsi mieszkańcy wykorzystują produkty  palmy kokosowej w swoim codziennym żywieniu i wyniki badań prowadzonych z ich udziałem mogłyby potwierdzać prozdrowotne działanie kokosa (głównie na gospodarkę lipidową). Niestety ich sposób życia różni się od tego prowadzonego przez Europejczyków czy Amerykanów – dieta składa się z większej ilości produktów świeżych, rzadziej spożywane jest mięso, produkty mleczne, żywność typu fast food, porcje posiłków są niewielkie. Różni się też samo podejście to trybu życia – to przecież dzięki filozofii indyjskiej poznano szerzej jogę. Dlatego w narodowościach zamieszkujących kontynent azjatycki, które nadal starają się żyć w harmonii, dbać o ciało i umysł poprzez świadome żywienie i aktywność fizyczną olej kokosowy jako jeden z elementów odżywiania przynosi pozytywne efekty. Jednak wprowadzając olej kokosowy do naszej kuchni trzeba być więc bardziej krytycznym.

Pamiętać należy, że oprócz tłuszczu MCT olej kokosowy zawiera bardzo duże ilości nasyconych kwasów tłuszczowych w tym kwasu laurynowego, których spożycie od wielu lat wiązane jest ze wzrostem ryzyka zachorowań na choroby układu krążenia, występowaniem udarów lub zawałów (można spotkać się ze stanowiskami, które mówią nawet o braku konieczności spożywania nasyconych kwasów tłuszczowych po 5 roku życia)[3,5]. Mimo, że istnieją badania sugerujące możliwość obniżenia poziomu LDL[4] (przeprowadzone in vitro) i zmniejszeniu otyłości brzusznej[6] przy zastosowaniu kapsułek z oleju kokosowego, to nadal nie są znane skutki jego długotrwałego spożycia.

Zastosowanie

Czyli stosować czy unikać? Olej kokosowy może być traktowany jako olej do smażenia (ze względu na wysoką zawartość nasyconych kwasów tłuszczowych nie utlenia się i nie tworzy szkodliwych związków). Natomiast jeśli chodzi o zastosowanie „na zimno” – do sałatek, pieczywa, makaronów – lepiej zastąpić go jednak innymi olejami roślinnymi, np. rodzimym olejem rzepakowym (posiada on bardzo dobry profil kwasów nienasyconych). Bez obaw można natomiast wykorzystywać olej kokosowy do pielęgnacji włosów i paznokci, ponieważ świetnie wygładza je i odżywia.

 

Bibliografia:

Kris Gunnars (2016): 10 Proven Health Benefits of Coconut Oil, authoritynutrition.com/top-10-evidence-based-health-benefits-of-coconut-oil/

 

Coconut Oil: An over-rated, and potentially dangerous source of fat,

http://www.meschinohealth.com/ArticleDirectory/Coconut_Oil_Over-rated_Potentially_Dangerous_Source_Of_Fat 

 

K.G. Nevin i T. Rajamohan (2004): Beneficial effects of virgin coconut oil on lipid parameters and in vitro LDL oxidation, Clinical Biochemistry, Vol 37(9), s 830–835

 

Summary of the Scientific Conference on Dietary Fatty Acids and Cardiovascular Health (Conference Summary From the Nutrition Committee of the American Heart Association) Circulation. 2001;103:1034.)

 

Kai Ming Liau i wsp. (2011) :An Open-Label Pilot Study to Assess the Efficacy and Safety of Virgin Coconut Oil in Reducing Visceral Adiposity, International Scholarly Research Network ISRN Pharmacology, vol 2011, ID 949686

 

 

 

 

 

Jak Ci się podobało?
Ale super!
0
Fajnie
0
Jest OK
0
Nic nadzwyczajnego
0
Nuda
0
Przewiń do góry