Warzywa strączkowe – czy są szkodliwe?

Warzywa strączkowe traktowane są ze względu na zawartość białka jako idealny zamiennik mięsa.  Zawierają również sporą dawkę błonnika i minerałów, dzięki czemu powinny stanowić element diety każdego człowieka. Jak się jednak okazuje, rośliny strączkowe nie są pozbawione substancji szkodliwych, co poddaje w wątpliwość ich prozdrowotne właściwości.

Do warzyw strączkowych zalicza się:

  • fasolę,
  • soczewicę,
  • ciecierzycę,
  • bób,
  • soję,
  • groch,
  • orzechy ziemne.

Warzywa strączkowe – substancje szkodliwe w nich zawarte

Rośliny strączkowe spożywane na surowo , mogą przynieść więcej złego niż dobrego.Dobrym przykładem jest tutaj czerwona fasola, która nieodpowiednio obrobiona działa toksycznie. Wśród objawów, które może wywołać zalicza się bóle brzucha, nudności, wymioty, biegunkę, bóle i zawroty głowy. Najważniejsze przy spożywaniu warzyw strączkowych jest ich dogotowanie.

Ze szkodliwych substancji, które znajdują się w warzywach strączkowych wymienić można lektyny, saponiny, fitoestrogeny,  kwas fitowy, składniki FODMAP.

Lektyny są białkami występującymi naturalnie w roślinach strączkowych.  Po przedostaniu się do organizmu ludzkiego wiążą się z komórkami i wywołują przykre konsekwencje. Przede wszystkim, niszczą śluz w przewodzie pokarmowym, co przyczynia się do zaburzenia flory bakteryjnej. W układzie pokarmowym sieją spustoszenie również w jelitach, w których rozszczelniają bariery jelitowe. Skutkiem tego jest przedostawanie się do układu krążenia częściowo strawionych białek i bakterii jelitowych. Stany zapalne mogą wystąpić w całym organizmie, np. w naczyniach krwionośnych, co przyczynia się do miażdżycy. Badania wykazują, że nie wszystkie lektyny są niebezpieczne, niektóre działają na organizm obojętnie, a inne mogą nawet chronić przed nowotworami. Co ważne, w wysokiej temperaturze lektyny się rozkładają, wystarczy zatem odpowiednio przygotować warzywa, by nie zaszkodziły.

Powszechne w soi i fasoli saponiny to toksyny, które działają destrukcyjnie na błonę komórkową. Mogą uszkodzić naczynia krwionośne, erytrocyty i naczynia krwionośne.

Fitoestrogeny to substancje odpowiedzialne za wzrost rośliny, dojrzewanie i kwitnienie. Przypominają żeńskie hormony płciowe, dzięki czemu są stosowane na łagodzenie objawów menopauzy. U kobiet w wieku rozrodczym, nie jest wskazane ich przyjmowanie. Obniżają bowiem poziom hormonów FSH i LH, co utrudnia zajście w ciążę. Fitoestrogeny, w które bogata jest soja pogarszają również wchłanianie jodu, na czym może ucierpieć tarczyca.

Kwas fitowy wiąże i magazynuje fosfor w roślinach. Kwas ten nie jest trawiony przez człowieka, ale wchodzi w reakcje z wieloma minerałami i zmniejsza ich wchłanianie w organizmie. Może to być przyczyną anemii. Poza tym, kwas fitowy hamuje działanie enzymów trawiennych.

Fermentujące oligo-, di i monosacharydy oraz polialkohole to tzw. składniki FODMAP. Są kiepsko przyswajane przez jelito cienkie, powodują wzdęcia i gazy.

Kontrowersje wokół soi

Zdecydowanie najbardziej kontrowersyjnym warzywem jest soja. Przede wszystkim, genetycznie modyfikowana roślina jest wszechobecna w żywności. Jest stosunkowo nowym produktem na rynku, nie została jeszcze wystarczająco przebadana a skutki, które może wywoływać wzbudzają wielki niepokój. Zmutowana soja prowadzi do nieodwracalnych zmian w środowisku, istnieje zatem ryzyko, że może również interweniować w ludzki organizm. Pojawiają się doniesienia naukowe, głoszące, że obecność soi w diecie pogarsza płodność mężczyzn poprzez zmniejszenie liczby plemników. Znajdujące się w soi izoflawony zwiększają ryzyko nowotworów w kobiecych narządach rozrodczych. Soja nie jest również obojętna dla tarczycy, ponieważ obniża przyswajanie jodu. Poza tym, jest rośliną o działaniu alergizującym.

Tofu i natto

Warto wiedzieć, że tofu czy natto to również odmiany soi, a co się z tym wiąże, ich spożywanie może wywoływać pewne dolegliwości. Z drugiej strony, oba produkty są także cenne dla zdrowia. Natto jest świetnym probiotykiem, źródłem fitohormonów i wit. K2. Pomaga w walce z nadciśnieniem i wspomaga metabolizm. Najbezpieczniej jest kupować oryginalne japońskie natto – w przypadku takiego produktu można mieć pewność, że nie jest on zmodyfikowany genetycznie. Podobnie wygląda kwestia przypominającego twaróg  tofu. Oryginalny produkt zalecany jest na choroby wątroby, serca i nadciśnienie. Pomaga również obniżyć poziom cholesterolu.

Orzechy ziemne – warzywa strączkowe

Często pomijane przy temacie roślin strączkowych są rosnące pod ziemią orzechy ziemne, które z prawdziwymi orzechami nie mają nic wspólnego. Są  one bogate w kwas foliowy, wit. B3 i wit. E. Znajduje się w nich również spora dawka  fosforu (400 mg/100 g), magnezu (170 mg/100 g) i wapnia (60 mg/100 g). Słyną także z dużej zawartości białka. 100 g orzechów ziemnych to równowartość ok. 585 kcal. Nie wolno zapominać, że orzechy ziemne są silnym alergenem pokarmowym. U osób uczulonych może pojawić się pokrzywka, nasilenie kataru alergicznego, astmy oskrzelowej, a w poważniejszych przypadkach obrzęk dróg oddechowych.

warzywa strączkowe - przykład - orzeszki ziemne
Orzeszki ziemne to warzywa strączkowe. Fot. pixabay.com

Warzywa strączkowe – jeść czy nie jeść?

Na to pytanie najlepiej, by każdy odpowiedział sobie indywidualnie. Ważne by nie przesadzać z ilością spożywanych roślin strączkowych oraz odpowiednio je przygotowywać – jeść tylko dobrze ugotowane warzywa. Zaleca się również moczenie ich przed spożyciem, dzięki czemu zostaną oczyszczone z wielu substancji, m.in. z kwasu fitowego. Poza tym, dokładne przeżuwanie ułatwi układowi pokarmowego proces trawienia. Niewątpliwie, warzywa strączkowe są cennym źródłem witamin, minerałów, błonnika i  łatwo przyswajalnego białka, dzięki czemu wpływają korzystnie na wiele narządów i układów w ludzkim organizmie. Odżywiając się świadomie, konieczne jest jednak by zdawać sobie również sprawę z ryzyka jakie niesie ich spożywanie.

 

Bibliografia:

Franciszek Kapusta, Rośliny strączkowe źródłem białka dla ludzi i zwierząt. Nauki inżynierskie i technologie 1(4), 2012 r.

Ildiko Schuster-Gajzago, Nutritional aspects of legumes. Cultivated plants, primarily as food sources, vol. 1

www.poradnikzdrowie.pl/zdrowie/choroby-kobiece/fitoestrogeny-roslinne-hormony_33585.html (11.07.2016 r.

www.paleosmak.pl/kwas-fitowy/ (11.07.2016 r.)

www.menu2000.most.org.pl/soja.htm (11.07.2016 r.)

www.profesorzdrowie.pl/warzywa/soja.php (11.07.2016 r.)

www.poradnikzdrowie.pl/zywienie/co-jesz/natto-czyli-drugie-wejscie-soi-sfermentowanej_39079.html (11.07.2016 r.)

www.aboutnuts.com/pl/encyklopedia/orzeszki-ziemne  (21.07.2016 r.)

Jak Ci się podobało?
Ale super!
0
Fajnie
0
Jest OK
0
Nic nadzwyczajnego
0
Nuda
0
Przewiń do góry