niedziela , 22 Kwiecień 2018
Home / Produkty znane i nieznane / Słodycze / Cukier nasz słodki wróg

Cukier nasz słodki wróg

Lubimy słodki smak, lecz nie od dziś wiadomo, że cukier nie jest najzdrowszym produktem i składnikiem żywności. W związku z tym popularność zyskują różnego rodzaju zamienniki, które będą bezpieczne do stosowania. Można wśród nich wymienić klasyczne znane każdemu jak chociażby miód, różnego rodzaju syropy czy egzotycznie brzmiące jak ksylitol czy stewia.

Dlaczego cukier szkodzi?

Po co stosować zamienniki cukru? Cukier, czyli sacharoza spożywana w nadmiarze prowadzi do szeregu chorób. Przede wszystkim nadwagi i otyłości, chorób sercowo – naczyniowych, cukrzycy typu 2 i próchnicy zębów a nawet nowotworów – w tym raka trzustki. Poza tym wysoki udział cukru w diecie obniża jej jakość. Wpływa na występowanie niedoborów witamin i składników mineralnych oraz zwiększa jej kaloryczność. Dzieje się tak dlatego, gdyż głównymi źródłami cukru w diecie chociażby dzieci i młodzieży są cukier z cukiernicy, słodycze oraz słodzone napoje. Czyli produkty, których nie można nazwać bogatymi pożądane składniki odżywcze, ale za to będące źródłem pustych kalorii.

Nadmiar cukru w diecie może również sprzyjać różnego rodzaju zakażeniom grzybiczym (kandydozy). Dlatego u osób z takimi infekcjami zaleca się dietę z wykluczeniem cukru i produktów go zawierających, węglowodanów prostych i o wysokim IG. Ponadto cukier sprzyja przyleganiu Candida do nabłonka komórek organizmu ułatwiając w ten sposób zakażenie. Jedynie ksylitol, wg badań znacznie ograniczał przyleganie Candida do komórek nabłonkowych.

Spożywanie cukru wiąże się również z nasileniem procesu uwalniania markerów stanu zapalnego czyli np. cytokin prozapalnych, Il-6, CRP – białka ostrej fazy i TNF-alfa czyli czynnika martwiczego guza. Toczący się w organizmie przewlekły stan zapalny, podsycany codziennym spożywaniem przetworzonej żywności bogatej w cukier przyczynia się wg najnowszych badań do ujawnienia się cukrzycy typu 2, insulinooporności, choroby Alzheimera czy schorzeń tarczycy. Spośród dostępnych zamienników cukru w badaniach naukowych jedynie stewia wykazywała zdolność do zapobiegania niekorzystnej odpowiedzi zapalnej.

Zamienniki cukru

Do najbardziej znanego i chętnie stosowanego zamiennika cukru zalicza się miód. Miód oprócz słodkiego smaku niesie za sobą wiele korzyści dla zdrowia. Znane są jego właściwości zwiększające odporność, przeciwutleniające, ułatwiające zasypianie, łagodzące w przeziębieniu czy nawet przyśpieszające gojenie ran. Miód polecany jest rekonwalescentom po chorobie oraz osobom z problemami kardiologicznymi czy trawiennymi gdyż jest lekkostrawny. Miodu nie powinny spożywać dzieci poniżej 12 miesięcy (może zawierać bakterie Clostridium botulinum). Poza tym polscy eksperci w swoich rekomendacjach przestrzegają przed spożywaniem miodu i produktów zawierających miód, jako sprzyjających występowaniu próchnicy u dzieci.

Jako zapobiegający próchnicy i polecany nie tylko dla dzieci jest ksylitol. Ten cukier pozyskiwany z brzozy zalecany jest w profilaktyce próchnicy w dawce nieprzekraczającej 8 g/dobę. Jest on metabolizowany w organizmie bez udziału insuliny może więc być spożywany przez diabetyków. Kolejną zaletą ksylitolu jest również to, że jest on mniej kaloryczny niż cukier stołowy. IG ksylitolu jest niski i wynosi tylko 13. Badania potwierdzają również, że ksylitol może wpływać na wchłanianie wapnia w jelitach oraz działać przeciwgrzybiczno, przeciwbakteryjnie i przeciwdrożdżycowo zapobiegając w ten sposób różnego rodzaju infekcjom.

Innym roślinnym zamiennikiem cukru jest stewia. Jej stosowanie niesie za sobą pewne kontrowersje gdyż jej stosowanie przez pewien czas było zabronione na terenie UE. Obecnie można ją stosować, a do jej największych zalet zalicza się niskokaloryczność (już jeden listek wystarczy żeby nadać słodki smak potrawie), obniża ciśnienie krwi i poposiłkowe stężenie glukozy we krwi. Stewia w tabletkach produkowana jest poprzez ekstrahowanie z liści stewi słodkich związków glikozydów stewiolowych. Niektóre z nich jak stewiozyd ma gorzki posmak, który nie każdemu konsumentowi będzie odpowiadał.

Innymi produktami nadającymi słodki smak będą różnego rodzaju syropy jak syrop daktylowy, syrop z agawy, syrop klonowy czy melasa. Oprócz słodkiego smaku odznaczają się mniejszym wpływem na poziom glukozy we krwi a przez to nie stymulują tak przyrostu masy ciała jak czysty cukier. Należy jednak zaznaczyć, że w przypadku syropu z agawy który w 90% składa się z fruktozy (szkodliwy syrop glukozowo – fruktozowy w 50%) nie można bezkrytycznie podchodzić do tego typu zamienników cukru i stosować ich bez zachowania umiaru.

Podobnie jest w przypadku cukru trzcinowegocukru brązowego. Te dwa produkty zawdzięczają swoją brązową barwę faktowi, że podczas produkcji nie usunięto z nich melasy. Melasa oprócz ciemno brązowej barwy ma też nieco składników mineralnych dzięki czemu cukier trzcinowy jak i brązowy z buraków cukrowych uważane są za zdrowsze od cukru białego. Nie pozostaje jednak wątpliwości że nadal jest to sacharoza i ich spożywanie nie różni się w aspekcie zdrowotnym praktycznie niczym od zwykłego cukru.

Najważniejsze jest naturalne

Ważna uwaga – również w przypadku zamienników cukru warto czytać etykiety produktów spożywczych. Zdrowy miód to miód pszczeli a nie sztuczny, cukier trzcinowy produkuje się z trzciny cukrowej a nie z białego cukru barwionego karmelem, ksylitol to cukier brzozowy pozyskiwany z brzozy – a nie z kolb kukurydzy.

Źródła:

  1. Kłosiewicz-Latoszek, Longina, and Barbara Cybulska. „Cukier a ryzyko otyłości, cukrzycy i chorób sercowo‑naczyniowych.” Problemy Higieny i Epidemiologii 92.2 (2011): 181-186.
  2. Książyk, Janusz, Dorota Szostak-Węgierek, and Urszula Kaczmarek. „Stanowisko polskich ekspertów dotyczące zasad żywienia dzieci i młodzieży w aspekcie zapobiegania chorobie próchnicowej.” (2015).
  3. Grupinska, J., et al. „Korzyści i zagrożenia związane z konsumpcją naturalnych zamienników sacharozy.” Bromatologia i Chemia Toksykologiczna48.1 (2015).
  4. Abu-Elteen, Khaled H.(2005) ‚The influence of dietary carbohydrates on in vitro adherence of four Candida species to human buccal epithelial cells’, Microbial Ecology in Health and Disease, 17: 3, 156 — 162
  5. Bugaj, Barbara, et al. „Charakterystyka i prozdrowotne właściwości Stevia rebaudiana Bertoni.” ŻYWNOŚĆ Nauka Technologia Jakość 20.3 (2013).

 

o Emilia Gierada