niedziela , 19 Listopad 2017
Home / Składniki odżywcze / Mikroelementy / Strażnicy odporności – selen

Strażnicy odporności – selen

Układ immunologiczny pełni ważną funkcję w ochronie organizmu przed chorobami. Wśród wielu zasad dbania o własne zdrowie istotne znaczenie ma stosowanie urozmaiconej, bogatej w składniki odżywcze diety. Tylko dobrze odżywiony organizm ma możliwość skutecznej walki z zagrożeniami. Jednym ze składników mineralnych korzystnie wpływających na układ odpornościowy jest selen.

Selen – funkcje w organizmie

Pierwiastek ten posiada właściwości przeciwzapalne, przeciwbakteryjne oraz przeciwwirusowe. Razem z witaminą E przeciwdziała starzeniu komórek. Witamina ta ponadto zmniejsza zapotrzebowanie na selen, a równocześnie przeciwdziała jego utracie i utrzymuje go w aktywnej postaci. O odpowiednią podaż selenu powinny dbać osoby zmagające się z chorobami układowymi i przewlekłymi, przede wszystkim cierpiące z powodu tocznia oraz reumatoidalnego zapalenia stawów. Pierwiastek ten pomaga także chronić organizm przed opryszczką oraz półpaścem.

Selen jest pierwiastkiem wchodzącym w skład enzymów oraz aktywnych białek – selenoprotein, które są odpowiedzialne za właściwe funkcjonowanie układu immunologicznego. Selen warunkuje także aktywność białek selenozależnych, niezbędnych do odpowiedniego funkcjonowania wielu różnych składowych układu odpornościowego, w tym limfocytów T.

Selen – źródła pokarmowe

Dzienne zapotrzebowanie na selen wynosi około 55μg dla osoby dorosłej. Żywność szczególnie bogata w selen to przede wszystkim: podroby – nerki i wątroba, ryby, kukurydza oraz orzechy, głównie orzechy brazylijskie. Niestety obróbka termiczna żywności przyczynia się do strat selenu w granicach nawet do 40%. Najmniej selenu traci się podczas gotowania, najwięcej podczas smażenia i pieczenia.

Selen – niedobory

Niedobory selenu mogą być przyczyną licznych zmian zachodzących w układzie odpornościowym człowieka. Wśród najważniejszych można wymienić:

  • osłabienie odpowiedzi immunologicznej w przypadku infekcji wirusowych oraz bakteryjnych,
  • zahamowanie biosyntezy immunoglobulin oraz prostaglandyn,
  • osłabienie aktywności komórek układu odpornościowego,
  • zmniejszoną agregację płytek krwi,
  • osłabienie zdolności organizmu do niszczenia guzów nowotworowych
  • osłabienie zdolności organizmu do odrzucania przeszczepów.

Mała podaż selenu przy jednoczesnej obecności czynników takich jak: stres, niezdrowy tryb życia oraz zanieczyszczone środowisko sprzyja rozwojowi chorób cywilizacyjnych – przede wszystkim chorób układu krążenia i nowotworów. Zbyt niski poziom selenu może mieć negatywny wpływ na funkcjonowanie układu nerwowego. U osób z niedoborem tego pierwiastka zdecydowanie częściej występują lęki, niepokój, depresja, wrogie nastawienie do otoczenia oraz dezorientacja. Ponadto niedobory selenu przyczyniają się do powstawania martwicy wątroby, chorób układu kostnego i uszkodzenia mięśnia sercowego.

Klinicznymi objawami niedoboru selenu są przede wszystkim: opóźnienie wzrostu, bóle mięśniowe, ciągłe zmęczenie i ogólne osłabienie organizmu, podatność na infekcje, makrocytoza (nadmierne zwiększenie objętości czerwonych krwinek) oraz podwyższenie poziomu kinazy kreatynowej pochodzenia mięśniowego. Badania wskazują również, że niedobory selenu wpływają na pogorszenie czynności grasicy (podstawowego gruczołu układu odpornościowego) oraz osłabienie funkcjonowania białych krwinek.

Selen – nadmiar

Nadmierne ilości selenu są toksyczne dla człowieka. Zależnie od dawki, rodzaju związku oraz od czasu nadmiernej podaży selenu wyróżnić można zatrucia ostre oraz przewlekłe. Zatrucia ostre występują bardzo rzadko i zazwyczaj mają charakter przypadkowy lub zawodowy. Częściej nadmiar selenu przyczynia się do powstawania zespołu określanego selenozą (przewlekłe zatrucie selenem). Najbardziej charakterystycznymi objawami tego zespołu są: łamliwość i wypadanie włosów. Pojawiają się również nudności i wymioty, czosnkowy oddech oraz nadmierna potliwość. Wystąpić może także depresja, nerwowość oraz niestabilność emocjonalna.

Piśmiennictwo

  1. Brzozowski I., Bojar I.: A concentration of elements (zinc, copper and selenium) active in reactions of oxidative stress in women with pregnancy complicated by type I diabetes, European Journal of Medical Technologies, 2014; 4(5), 55-65
  2. Jarosz M: Normy żywienia dla populacji polskiej – nowelizacja, Instytut Żywności i Żywienia 2012, 123-141
  3. Krzysik M., Bierna J., Grajeta H.: Wpływ wybranych składników odżywczych pożywienia na funkcjonowanie układu odpornościowego. Cz. II. Immunomodulacyjne działanie witamin i pierwiastków śladowych na organizm człowieka, Adv Clin Exp Med., 2007, 16, 1, 123-133
  4. Kuźmicka P., Karakiewicz B., Rotter I.: Wpływ palenia tytoniu na wybrane składniki mineralne: wapń, magnez, żelazo, cynk i selen – przegląd badań, Medycyna Ogólna i Nauki o zdrowiu, 2012, 18(4), 409-415
  5. Langauer-Lewowicka H., Pawlas K.: Selen in the eviroment, Enviromental Medicine 2016, 19,1, 9-16
  6. Rogala B., Szczerbowski M., Żegleń S.: Znaczenie selenu w zjawiskach immunopatologicznych, Alergia Astma Immunologia, 199, 4(4), 239-243
  7. Zagrodzki P.: Selen, a układ odpornościowy, Postepy Hig Med. Dosw, 2004, 58, 140-149
  8. Zwolak I., Zaporowska H.: Rola selenu oraz wybranych Se-białek w organizmie człowieka, Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska Lublin-Polonia, 2005, Vol. LX, suppl., XVI, 670, 457-460
  9. Zagrodzki P.: Selen a układ odpornościowy. Postepy Hig Med Dosw, 2004; 58: 140-149
  10. Żak I.: Składniki bionieorganiczne, w: Żak I. (red): Chemia medyczna, Katowic, ŚAM, 2001, 96-105
  11. Żbikowska H.M.: Selen w organizmach żywych I. Toksyczność selenu i działanie antynowotworowej, Folia Biochemica Et Biophysica 1997, 12, 29-37

o Diana Chmielowiec

Zapisz się na nasz Newsletter

Twoje zdrowie i dobre, ciekawe życie jest dla Ciebie ważne? Dla nas też! Dlatego zapraszamy do naszego newslettera - śledź bieżące informacje o zdrowym jedzeniu, wypoczynku, zdrowiu i urodzie oraz ciekawych inspiracjach. Zapraszamy.

Newslettera wysyłamy nie częściej niż raz na 2 tygodnie.

Zapisuję się na Newsletter ZielonyBambus.pl (mogę się wypisać w dowolnej chwili)

FreshMail.pl