niedziela , 19 Listopad 2017
Home / Składniki odżywcze / Mikroelementy / Składniki odżywcze – mikroelementy

Składniki odżywcze – mikroelementy

Składniki mineralne mają istotne znaczenie w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu człowieka. Stanowią materiał budulcowy, są odpowiedzialne za regulację czynności ustroju, a przede wszystkim za chemiczną i fizyczną integralność komórek oraz tkanek. Dzięki zachowaniu potencjałów bioelektrycznych wpływają również na aktywność witamin i enzymów. Składniki mineralne, w tym również mikroelementy znajdują się w grupie związków niezbędnych. Organizm człowieka nie jest w stanie ich syntetyzować, w związku z tym powinny być dostarczane z zewnątrz w odpowiednich ilościach i proporcjach. Ich głównym źródłem w diecie człowieka jest żywność, woda pitna, szczególne wody mineralne, a w pewnym stopniu także suplementy diety.

Mikroelementy, czyli pierwiastki śladowe to substancje których zapotrzebowanie jest niższe niż 100mg/d. Wśród mikroelementów wyróżnić można pierwiastki takie jak: żelazo, chrom, miedź, cynk, wanad, selen, kobalt, jod, mangan, molibden oraz fluor. Zarówno nadmiar jak i niedobór mikroelementów jest niebezpieczny dla organizmu.

Niedobory mikroelementów prowadzą do:

  • powstawania niedokrwistości, osłabienia koncentracji, zmniejszenia sprawności fizycznej oraz obniżenia odporności (żelazo),
  • łuszczycopodobnych zmian skórny, osłabienia apetytu, wypadania włosów, biegunek, upośledzonego gojenia się ran, zaburzonego odczuwania smaku oraz węchu, do kurzej ślepoty (cynk),
  • nieprawidłowości w tkance łącznej, układzie kostnym i naczyniowym, wadliwego wykorzystania żelaza i specyficznych zaburzeń w centralnym układzie nerwowym (miedź), jednak klinicznie zdefiniowane niedobory miedzi występują bardzo rzadko,
  • niedoczynności tarczycy, powiększenia gruczołu tarczowego oraz powstania wola (jod),
  • kardiomiopatii młodzieńczej, dystrofii chrząstek stawowych, zwiększonej śmiertelności z powodu nowotworów oraz chorób układu krążenia (selen),
  • zmniejszenia twardości szkliwa zębów, zmniejszonej wytrzymałość kości (fluor),
  • zaburzeń w wydalaniu produktów przemiany materii, takich jak związki siarki lub kwas moczowy (molibden)
  • niedokrwistości, zaburzeń w funkcjonowaniu układu nerwowego, między innymi zmienności nastrojów, pobudzenia, dezorientacji oraz kłopotów z widzeniem (kobalt),
  • bólów głowy, zmienności nastrojów, zmęczenia, wzrostu poziomu cukru we krwi, irracjonalnych lęków (chrom).

Przedawkowanie mikroelementów przy normalnym odżywianiu jest trudne. Zupełnie inaczej sytuacja wygląda w przypadku uzupełniania swojej diety za pomocą suplementów. Wówczas o nadmierną podaż składników mineralnych nie jest trudno. Do najczęstszych skutków nadmiernego spożycia mikroelementów należą:

  • biegunki, wymioty, nudności, zaburzenia w funkcjonowaniu centralnego układu nerwowego, wątroby, nerek oraz układu krwionośnego (żelazo),
  • obniżenie odpowiedzi immunologicznej organizmu, osłabienie stanu odżywienia miedzią, zmniejszenie stężenia cholesterolu HDL (cynk),
  • podrażnienia przewodu pokarmowego, bóle brzucha, biegunki, skurcze żołądka, nudności i wymioty, metaliczny posmak w ustach (miedź),
  • nadczynność tarczycy, która skutkuje nadmierną pobudliwością nerwową, chudnięciem oraz biegunkami (jod),
  • łamliwość oraz utrata paznokci, wypadanie włosów, depresja, niestabilność emocjonalna, nerwowość, pocenie się oraz czosnkowy oddech (przewlekłe zatrucie selenem),
  • pojawienie się plamek na emalii zębów, zahamowanie syntezy hormonów tarczycy, przytarczyc oraz przysadki, zahamowanie oddychania tkankowego oraz przemian węglowodanów i lipidów (zatrucie fluorem),
  • nadmierna produkcja czerwonych ciałek krwi (kobalt),
  • objawy zbliżone do choroby Parkinsona (molibden),
  • osłabione przyswajanie cynku i żelaza (chrom).

Produkty spożywcze posiadają bardzo zróżnicowaną zawartość mikroelementów. Jest ona zależna od rodzaju surowców zwierzęcych oraz roślinnych, od warunków ich pozyskiwania, a także od wykorzystywanych procesów technologicznych. Spożywanie coraz popularniejszej żywności wysokoprzetworzonej niesie za sobą znaczne ryzyko powstawania licznych niedoborów, nie tylko mikorelementów, ale równie makroelementów i witamin. W krajach wysokorozwiniętych stale wzrasta częstość występowania chorób cywilizacyjnych związanych z niedoborami pokarmowymi.

Piśmiennictwo

  1. Derkowska-Sitarz M., Adamczyk-Lorenc A.: Wpływ składników mineralnych rozpuszczonych w wodzie pitnej na organizm człowieka, Prace Naukowe Instytutu Górnictwa Politechniki Wrocławskiej, 2008, 34, 39-48
  2. Gil M., Głodek E., Rudy M.: Ocena spożycia witamin i składników mineralnych w całodziennych racjach pokarmowych studentów Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rocz Panstw Zakl Hig, 2012,4, 441-446
  3. Kondej D.: Metale ciężkie – korzyści i zagrożenia dla zdrowia i środowiska, Bezpieczeństwo pracy,2007, 2, 25-27
  4. Kurzępa J., Hordyjewska A.: Pierwiastki występujące w organizmie, w Kurzępa J. (red.).: Chemia organizmów żywych, Polskie Towarzystwo Naukowe, Radom 2014, 12-15
  5. Matwiejuk A.: Składniki mineralne (makro- i mikroelementy) z ich znaczenie w żywieniu sportowców. Roczniki Naukowe Wyższej Szkoły Wychowania Fizycznego i Turystyki w Białymstoku, 2009, 97-99
  6. Polak-Juszczak L.: Składniki mineralne w przetworzonej żywności pochodzenia morskiego, Inżynieria Rolnicza, 2007, 5(93), 331-337
  7. Wojtasik A., Jarosz M., Stoś K.: Składniki mineralne, w: Jarosz M (red): Normy żywienia dla populacji polskiej  – nowelizacja, Instytut Żywności i Żywienia 2012, 123-138

 

o Diana Chmielowiec

Zapisz się na nasz Newsletter

Twoje zdrowie i dobre, ciekawe życie jest dla Ciebie ważne? Dla nas też! Dlatego zapraszamy do naszego newslettera - śledź bieżące informacje o zdrowym jedzeniu, wypoczynku, zdrowiu i urodzie oraz ciekawych inspiracjach. Zapraszamy.

Newslettera wysyłamy nie częściej niż raz na 2 tygodnie.

Zapisuję się na Newsletter ZielonyBambus.pl (mogę się wypisać w dowolnej chwili)

FreshMail.pl