niedziela , 19 Listopad 2017

Jod

Jod (I) jest jednym z najważniejszych mikroelementów niezbędnych człowiekowi do prawidłowego funkcjonowania. Należy do głównych składników diety odpowiadających za prawidłowe sprawowanie funkcji tarczycy.  Mimo że dobowa dawka jodu, której potrzebuje dorosły nie jest duża (150 µg), to i tak niedobory jodu są powszechne. Ministerstwo Zdrowia prowadzi nawet z tego tytułu „Program eliminacji niedoboru jodu w Polsce na lata 2012-2016”, w ramach którego przeznacza środki na poprawę stanu wiedzy społeczeństwa na temat zalecanej dawki jodu (przed wszystkim wśród grup ryzyka jakimi są kobiety w ciąży, kobiety karmiące i dzieci) i na ocenę skuteczności stosowej w kraju profilaktyki jodowej.

WHO rekomenduje by dzienne spożycie jodu wynosiło:

Grupa wiekowa Dzienne spożycie jodu (µg/doba)
0-5 lat 90
6-11 lat 120
Od 12 r. ż. 150
Kobiety ciężarne 250
Kobiety karmiące 250

Funkcje jodu

  • składnik hormonów tarczycy (stanowi 65 % masy cząsteczki tyroksyny i 59% trójjodotyroniny), odpowiedzialnych za metabolizm zachodzący we wszystkich komórkach;
  • niedobór jodu pogłębia deficyt witaminy A, selenu, żelaza i cynku, składników mineralnych w mniejszym stopniu jak jod, ale również niezbędnych tarczycy do sprawowania swojej funkcji;
  • działanie uspokajające i usprawniające myślenie;
  • prawidłowy rozwój płodu/człowieka,
  • uczestnictwo w zapobieganiu otyłości.

Niedobory

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) uważa niedobór jodu za jeden z czynników bezpośrednio wpływających na stan zdrowia populacji. Niewystarczająca dawka jodu wpływa niekorzystnie na tarczycę powodując jej powiększenie, tzw. wole endemiczne, co skutkuje zwiększoną podatnością tarczycy na różne choroby. Pojawiającej się niedoczynności tarczycy mogą towarzyszyć również objawy takie jak:

  • nadmiar cholesterolu,
  • nadciśnienie,
  • podatność na infekcje,
  • bezsenność,
  • nadmierne wypadanie włosów,
  • trwałe uczucie chłodu,
  • przyrost wagi pomimo diety,
  • zaburzenia miesiączkowania,
  • bezpłodność.

Niedostateczne przyjmowanie jodu zwiększa również ryzyko poronień, martwych urodzeń, wad wrodzonych i zgonów okołoporodowych. U noworodków spotkać można nieodwracalne uszkodzenia mózgu oraz zaburzenia rozwoju fizycznego i psychicznego (kretynizm).

Nie tylko poważny niedobór jodu jest niebezpieczny dla zdrowia. Umiarkowany niedobór powoduje:

  • zmniejszenie zdolności uczenia się,
  • zmniejszenie umiejętności zapamiętywania i kojarzenia,
  • obniżenie poziomu inteligencji,
  • wzrost podatności na choroby tarczycy, w tym na raka tarczycy.

Nadmiar jodu jest zjawiskiem niezwykle rzadkim. Zwykle jest skutkiem przesadnie stosowanej suplementacji. Objawia się bólami głowy, biegunką, wysypką, posmakiem metalu w ustach, ślinotokiem i/lub podrażnieniem błon śluzowych układu oddechowego.

Za najlepsze źródła jodu uznaje się wszystko co żyje w morzu, czyli ryby, glony i owoce morza. Przykładowo :
dorsz świeży – 110 µg (w 100 g)
mintaj – 103 µg (w 100 g)
halibut – 52 µg (w 100 g)
łosoś wędzony – 30 µg (w 100 g)
sardynka w oleju – 25 µg (w 100 g)

Dobrym źródłem jodu jest również ser gouda – 35 µg (w 100 g). Ze względu na niskie spożycie w Polsce produktów morskich oraz powszechny niedobór jodu, jest on również dodawany do soli kuchennej.

Bibliografia

Tablice biologiczne, Wydawnictwo Adamantan, 1994-2004, s. 15

Anna Rychłowska, Wskazania żywieniowe w chorobach tarczycy, Food Forum, nr 2 (5), 2014, s. 54-61

Kazimierz Przewłocki, Kazimierz Ślizowski, Występowanie jodu w środowisku naturalnym, Gospodarka Surowcami Mineralnymi, tom 23, 2007

Magdalena Bulska, Bolesław T. Karwowski, Daria Orszulak-Michalak, Zastosowanie izotopów jodu w medycynie. Terapia chorób tarczycy, Farmacja współczesna, 2014, s. 62-71

http://www2.mz.gov.pl/wwwfiles/ma_struktura/docs/programjodu_201210161230_2012.pdf (23.05.2016 r.)

http://www.poradnikzdrowie.pl/diety/lecznicze/diet-uzupelniajaca-niedobory-jodu-w-organizmie_36018.html (23.05.2016 r.)

http://www.pfm.pl/baza_chorob/mineraly-w-ustroju/zapotrzebowanie-na-jod/962 (23.05.2016 r.)

http://bazawitamin.net/jod/ (23.05.2016 r.)

o Magdalena Fedorowicz

Zapisz się na nasz Newsletter

Twoje zdrowie i dobre, ciekawe życie jest dla Ciebie ważne? Dla nas też! Dlatego zapraszamy do naszego newslettera - śledź bieżące informacje o zdrowym jedzeniu, wypoczynku, zdrowiu i urodzie oraz ciekawych inspiracjach. Zapraszamy.

Newslettera wysyłamy nie częściej niż raz na 2 tygodnie.

Zapisuję się na Newsletter ZielonyBambus.pl (mogę się wypisać w dowolnej chwili)

FreshMail.pl