niedziela , 22 Kwiecień 2018
Home / Zdrowe diety / Dieta Pięciu Przemian / Dieta pięciu przemian cz. I

Dieta pięciu przemian cz. I

Dieta wg. założeń mędrców wschodu

Wszystko w przyrodzie jest w jakiejś fazie, ciągłym ruchu. Jedne elementy wpływają na inne i oddziaływują na siebie nawzajem. Na tych zasadach powstała wywodząca się z tradycyjnej medycyny chińskiej Teoria Pięciu Przemian. U podstw tej koncepcji leży pięć elementów:

  • drzewo
  • ogień
  • ziemia
  • metal
  • woda

Pięciu elementom przypisane są m.in. kolejno pory roku: wiosna, lato, późne lato, jesień, zima, co podkreśla ciągłe zmiany i wzajemne przenikanie się elementów. Każdy z nich jest również utożsamiany z odpowiednim smakiem, kolorem a także organem, na który wywołują największy wpływ.

 

PRZEMIANY DRZEWO OGIEŃ ZIEMIA METAL WODA
PORA ROKU wiosna lato późne lato jesień zima
SMAK kwaśny gorzki słodki ostry słony
KOLOR zielony czerwony pomarańczowy, żółty biały czarny, fioletowy, niebieski
ORGAN, ZA KTÓRY ODPOWIADAJĄ wątroba, pęcherzyk żółciowy serce, jelito cienkie żołądek, śledziona płuca, jelito grube nerki, pęcherz moczowy

 

Każdy produkt spożywczy przypisany został do jednej przemiany, zgodnie z odpowiadającym mu charakterem, przy czym nie zawsze przypisanie to jest oczywiste dla ludzi kultury zachodnioeuropejskiej. Niezależnie od przypisania do danej przemiany, produkty żywnościowe mają swoją naturę termiczną (np. chłodzące, neutralne, ciepłe), która to właściwość jest wykorzystywana przy komponowaniu posiłków w zależności od aktualnych potrzeb organizmu.

Dieta Pięciu Przemian różni się w zależności od aktualnej pory roku i klimatu. W lecie powinniśmy spożywać więcej dań chłodzących, natomiast w zimie gorących i ciepłych. Tak jak wszystko dookoła, tak i nasz organizm nieustannie się zmienia, dlatego dieta powinna być na bieżąco modyfikowana wg własnych potrzeb.

Zgodnie z jej zasadami należy spożywać trzy główne posiłki i dwie przekąski, w tym przynajmniej 3 posiłki dziennie powinny być ciepłe. Wybierane produkty powinny być łatwo dostępne w danym regionie i jak najmniej przetworzone. Dania mają być różnorodne i łatwostrawne. Każdy posiłek powinien składać się z takich produktów, aby łącznie znalazły się w nim wszystkie przemiany. Przy przygotowaniu potraw należy pamiętać o prawidłowej kolejności dodawania składników, np. zaczynając od gorzkich, a kończąc na kwaśnych. Potrawa (jako całość) będzie miała energię tej przemiany, jakiej ostatni dodany składnik. W istocie chodzi o równoważenie energii poszczególnych produktów w potrawie zgodnie z cyklem natury (pory roku). Oddzielnie można spożywać jedynie produkty scharakteryzowane jako Ziemia (smak słodki), gdyż one nie wymagaja równoważenia. Trzeba jednak pamiętać, że nie mogą one dominować w diecie. Posiłki w ciągu dnia powinny mieć coraz mniejszą objętość, zgodnie z regułą: „Śniadanie jedz jak cesarz, obiad jak król, a kolację jak żebrak”.

Koncepcję Pięciu Przemian można znaleźć zarówno w medycynie chińskiej, jak i w tradycyjnej medycynie indyjskiej, czyli ajurwedzie. Obydwa systemy podkreślają nieustające przemiany jakie zachodzą a otaczającym świecie. Cykl zmian, które następują w naturze ma wpływ na zmiany zachodzące w organizmie człowieka, zarówno w jego ciele jak i duszy. Medycyna chińska i indyjska zgodnie mówią, że te dwa czynniki wzajemnie na siebie wpływają i do pełni zdrowia niezbędna jest harmonia między ciałem i duszą. Jednym z ważniejszych czynników definiujących zdrowie jest odpowiedni sposób odżywiania. W Diecie Pięciu Przemian są elementy, z którymi godzi się medycyna chińska i ajurweda. Każdy dzień powinniśmy zacząć od szklanki ciepłej wody. Posiłki powinniśmy spożywać w miłej, spokojnej atmosferze, a każdy kęs spokojnie przeżuwać.

Ajurweda jednak, w przeciwieństwie do tradycyjnej medycyny chińskiej, zamiast pięciu wyróżnia sześć różnych smaków. Dodatkowo pojawia się smak cierpki i jako sześć różnych smaków mają one być zrównoważone w każdym posiłku.

Tradycyjna kuchnia indyjska poza porą roku, zwraca też uwagę na typ osobowości. Wyróżnia się trzy typy osobowości:

  • vata – zmienny, nieprzewidywalny, mogący dużo zjeść, ale ze skłonnością do zaparć
  • pitta – intensywny, śmiały, z dużym apetytem, pilnujący regularności posiłków
  • kapha – spokojny, ciężki, ze skłonnością do tycia, znajdujący radość w jedzeniu

Mimo wszystko tradycyjna medycyna chińska i indyjska mają wiele wspólnych elementów i dieta pięciu przemian wpisuje się w obydwa systemy.

Dalsze zasady diety pięciu przemian opiszemy w drugiej części artykułu.

o Anna Pacześ

Dawno, dawno temu moja mama zaraziła mnie pasją do gotowania. Zainteresowałam się zdrowym odżywianiem, dlatego rozpoczęłam studia na kierunku Dietetyka na Uniwersytecie Medycznym w Łodzi. Chociaż studia to nie była bajka, udało mi się je zakończyć z tytułem magistra. Tak moja pasja stała się moją pracą. Ale nie samą pracą człowiek żyje... W wolnych chwilach lubię poczytać dobrą książkę albo wybrać się w podróż. Często jednak książki umożliwiają mi podróże gdzie i kiedy tylko chcę! Najlepiej do Indii, które mnie fascynują, które uwielbiam i za którymi tęsknię.