poniedziałek , 25 Wrzesień 2017
Home / Składniki odżywcze / Białka / Białka jako budulec organizmu

Białka jako budulec organizmu

Rola białka w organizmie

Białko to cząsteczki o dużej wielkości złożone z połączonych ze sobą aminokwasów. Jest jednym z trzech niezbędnych do funkcjonowania makroskładników.

Białko ustrojowe ze względu na pełnioną w organizmie funkcję można podzielić na: :

  • białka strukturalne (kolagen – warunkuje odporność ścięgien na rozciąganie, elastyna – występująca m.in. w ścianach naczyń krwionośnych, keratyny – tworzą paznokcie oraz włosy, glikoproteiny – znajdują się na  powierzchni błon komórkowych, chroniąc je np. przed zlepianiem – ważne w przypadku erytrocytów)
  • białka enzymatyczne (np. amylazy – rozkładające polisacharydy, pepsyna – rozkłada białka, obecna w soku żołądkowym)
  • białka ochronne (immunoglobuliny – stanowią linię obrony przeciw ciałom obcym, fibrynogen – współdziała w tworzeniu skrzepu krwi w miejscu uszkodzenia np. tkanki, interferon – aktywowany w momencie wniknięcia do ciała patogenów lub w czasie rozwoju komórek nowotworowych, pomaga w ich zwalczaniu)
  • białka transportowe (hemoglobina – pomaga w transporcie czerwonych krwinek, albuminy osocza – główne białka osocza, transportujące liczne aminokwasy, kwasy tłuszczowe oraz leki, lipoproteiny – transportujące triglicerydy i estry cholesterolu, transferryna – transportująca jony żelaza do komórek)
  • białka magazynujące (ferrytyna – magazyn żelaza)
  • białka biorące udział w skurczu (aktyna, miozyna – ich działanie umożliwia prawidłowy skurcz mięśni gładkich i prążkowanych)
  • hormony (insulina, glukagon, parathormon, kalcytonina, hormon wzrostu – regulują prawidłowe funkcjonowanie całego organizmu)
  • białka błon komórkowych

 

Wartość odżywcza białka pokarmowego

O ile człowiek jest w stanie sam wytworzyć aminokwasy endogenne*, to egzogenne** muszą być bezwzględnie dostarczone wraz z dietą, ponieważ ich niedobór może doprowadzić do rozwoju chorób. Właśnie dlatego żywność dzieli się na tą zawierającą białko tzw.:

  • pełnowartościowe – posiadające wszystkie aminokwasy egzogenne, występujące głównie w produktach pochodzenia zwierzęcego, np. białko jaja kurzego – albumina (to białko wzorzec, często stanowi odniesienie w badaniach naukowych), cielęcina, sery
  • niepełnowartościowe – nie mające w swoim składzie wszystkich niezbędnych aminokwasów – to białko m.in. nasion strączkowych, zbóż, orzechów (dlatego konieczne jest różnicowanie diety, aby dostarczyć organizmowi wszystkich aminokwasów)

Pojawia się więc problem dostarczenia w pełni przyswajalnego białka w diecie wegetariańskiej.

Białka –  co powinni jeść wegetarianie

  • Sery twarogowe i długodojrzewające (sery żółte), jogurty sojowe i inne zamienniki produktów mlecznych (najlepiej wzbogacone w wapń) → 2-3 porcje dziennie
  • Nasiona roślin strączkowych, tofu → 2-3 porcje dziennie
  • Kasze, pieczywo pełnoziarniste → podstawa diety, od 6 do nawet 11 porcji dziennie
  • Warzywa i owoce → co najmniej 3 porcje warzyw i około 2-4 owoców
  • Orzechy

Białka – co powinni jeść weganie

Ze względu na całkowite wykluczenie produktów pochodzenia zwierzęcego ze swojej diety, weganie powinni zwrócić szczególną uwagę na:

  • spożycie produktów roślinnych (jogurty sojowe, mleka migdałowe, ryżowe, kokosowe itp.) wzbogacanych, np. w wapń
  • wplatanie roślin strączkowych do możliwie jak największej ilości posiłków dziennie, co zapewni odpowiednią ilość dostarczanego białka

 

Należy także pamiętać o suplementacji witaminy D i B12 – zwłaszcza weganie. Suplementacja witaminy D w naszej strefie klimatycznej zalecana jest każdej osobie od września do kwietnia (jej spożycie z dietą jest niedoborowe, a jednym z najlepszych źródeł są ryby), natomiast ze względu na brak w diecie produktów zarówno zwierzęcych jak i mlecznych istnieje duże prawdopodobieństwo wystąpienia niedoborów witaminy B12 (odpowiedzialna jest m.in. za prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego).

o Karolina Męczyńska

Dietetyk, absolwentka SGGW. Najbardziej interesuję się dietoprofilaktyką oraz dietoterapią dzieci i młodzieży z problemem otyłości oraz nieprawidłowymi zachowaniami żywieniowymi. Poszukuję naturalnych sposobów leczenia chorób, które jednocześnie poparte są badaniami. Prywatnie jestem miłośniczką Czarnego Lądu - marzę o wyprawie safari z prawdziwego zdarzenia.

Zapisz się na nasz Newsletter

Twoje zdrowie i dobre, ciekawe życie jest dla Ciebie ważne? Dla nas też! Dlatego zapraszamy do naszego newslettera - śledź bieżące informacje o zdrowym jedzeniu, wypoczynku, zdrowiu i urodzie oraz ciekawych inspiracjach. Zapraszamy.

Newslettera wysyłamy nie częściej niż raz na 2 tygodnie.

Zapisuję się na Newsletter ZielonyBambus.pl (mogę się wypisać w dowolnej chwili)

FreshMail.pl